W okresie lat 1914 – 1918 centrum osady Kamienna wówczas samodzielnej gminy „przemysłowej” stanowił ośrodek przemysłu metalurgicznego. W skład jego wchodziły: Odlewnia Żeliwa J. Witwickiego – Kamienna, Odlewnia Żeliwa Nowy Bzin oraz Stalownia Skarżysko. Podczas I wojny światowej osada Kamienna położona była na obszarze 1 km2, powstała ona z połączenia dawnych wsi Posadaj i Kamienna nazywanej ul. Targową (obecnie 3-go Maja).
Ulica Targowa
Granice osady Kamienna wyznaczone były przez ulice Towarową przylegającą od strony południowej do linii kolejowej oraz ulicę Fabryczną biegnącą nad kanałem rzeki Kamiennej.
Równolegle do ul. Towarowej i Targowej biegła ulica Iłżecka (obecnie 1-go Maja).
Ulica Iłżecka
Od ulicy Iłżeckiej do głównej ulicy osady Targowej poprzecznie biegły ulice: Mała (obecnie Rzemieślnicza), Nowa (obecnie Staszica), Linijka (obecnie Podjazdowa) Czarna Droga (obecnie Kościuszki).
Prostopadle do ulicy Nowej a równolegle do Iłżeckiej poprowadzona została krótka ulica, początkowo nie posiadająca nazwy, a później po jej przedłużeniu do nowo wytyczonego rynku została nazwana ul. Limanowskiego. Jedną z ostatnich ulic w tym okresie była ulica Ogólna, ponieważ zaraz za nią na terenie obecnego Rynku rósł las sosnowy.
Od strony północnej osady Kamienna znajdowała się stacja kolejowa Skarżysko z wybudowanym w latach 1880 – 1885 dworcem kolejowym . Wzdłuż linii kolejowej biegła ul. Kolejowa łącząca osadę poprzez wieś Doliska do Bzina z traktem komunikacyjnym Kielce – Szydłowiec, Radom oraz łączyła się z drogą wiodącą do Końskich przez Bzin do Wąchocka i Wierzbnika (obecnie Starachowic). Ulica Iłżecka jak sugeruje to jej nazwa w kierunku wschodnim prowadziła do Iłży przez Skarżysko Kościelne i Mirzec lub też do Szydłowca przez Skarżysko Kościelne – Świerczek – Sadek.
Zabudowa Osady Kamienna
Większość z zabudowań stanowiły domy drewniane, parterowe z zabudowaniami gospodarczymi. Było również jednak kilka okazałych jak na owe czasy budynków murowanych. Należały do nich kamienice: Resursy Rzemieślniczej przy zbiegu ulic Targowej i Fabrycznej.
Resursa Rzemieślnicza. Róg ulic Targowej i Fabrycznej
Dalej dom Bitra, kamienice Gołębiowskich, Feldmana, Bryksa, przy ulicy Nowej kamienice Półgrabiny, Pająków, Lichnowskich, kino „Iluzjon” – Ziółkowskiej. Na ulicy Iłżeckiej najbardziej okazały był dom Bartoszewskich, w którym mieściły się główne urzędy osady: zarząd gminy i posterunek żandarmerii austriackiej. Na ulicy Kolejowej od strony północnej ciągnęły się kolonie najpierw domków drewnianych później murowanych aż do placu cerkiewnego (obecnie parku przy ul. Bankowej). Po tej samej stronie ulicy wyróżniał się dom Rawów, za którym znajdował się młyn parowy. Po przeciwnej stronie ul. Kolejowej obok budynku stacyjnego wyróżniały się budynki posterunku straży kolejowej, oddziału drogowego, drużyn konduktorskich, tymczasowej cerkwi. Monumentalny również był wznoszony wówczas z kamienia ciosowego budynek kościoła na początku ul. Kolejowej.
Kościół Najświętszego Serca Jezusowego
Z budynków przemysłowych odnotować należy zespół parowozowni z kolejowymi warsztatami mechanicznymi, budowle Odlewni Żeliwa i Emalierni J. Witwickiego, budowle „Stalowni Skarżysko”, nie istniejącej już dziś Odlewni Nowy Bzin, zespół budynków tartaku Tylmana przy ulicy Iłżeckiej oraz młyna parowego Ożdrżyńskiego przy ul. Towarowej przed skrętem na ówczesny przejazd.
Żródło: Osada Kamienna. Studia i materiały Towarzystwa Przyjaciół Miasta Skarżyska-Kamiennej. Dr Józef Rell.
Prawa autorskie © Skarżyski Wortal Turystyczny Wszystkie prawa zastrzeżone.