Kościoły.
Dysponując wolnym popołudniem warto wybrać się do oddalonego o kilkanaście kilometrów Szydłowca. Można tam dotrzeć tak jak proponuje Nski w swoim artykule.
Czytaj więcej - wycieczka "Kierz Niedźwiedzi, Szydłowiec, Chlewiska"....
lub dojechać samochodem - trasą E-77. Bez trudu znajdziemy miejsce na pozostawienie samochodu, gdyż na rynku znajdują się miejsca parkingowe.
 |
Zabytkowe centrum Szydłowca
na pierwszym planie kościół św. Zygmunta w tle ratusz miejski. |
fot. A. Staśkowiak |
Jednym z ciekawszych zabytków Szydłowca jest znajdujący się w rynku obok ratusza kościół farny pod wezwaniem św. Zygmunta. Surowa bryła kościoła zbudowana w stylu późnego gotyku kryje w sobie wspaniały, renesansowy wystrój wewnętrzny.
 |
Kościół św. Zygmunta. |
fot. A. Staśkowiak |
Najstarsze wzmianki o kościele pochodzą z 1401 roku i dotyczą pierwszego kościoła, który był budowlą drewnianą i został wzniesiony w tym samym miejscu co obecny kościół tzn. w południowej pierzei rynku. Jego plac od południa zamykał wąwóz (dziś ul. Zakościelna), za którym rozpościerały się tereny folwarku plebańskiego. Uposażenie majątkowe parafii potwierdza dokument z 1433 r. Kamienno-ceglany kościół został ufundowany przez Jakuba, najstarszego syna Stanisława Szydłowieckiego, kasztelana żarnowskiego i marszałka dworu królewskiego. Korpus kościoła tzn. nawa główna, prezbiterium z zachrystią i skarbczykiem został wybudowany prawdopodobnie w latach 1493-1509 z miejscowego, "łamanego" piaskowca. Po śmierci fundatora dzieło kontynuował Mikołaj Szydłowiecki. Dobudował północną kaplicę św. Stanisława i chór. Budowę zakończyło wystawienie ceglanych szczytów nawy głównej. Ponowna konsekracja nastąpiła 25 marca 1531 roku.
Współczesna forma bryły szydłowieckiego kościoła pozostaje niezmieniona od 1509 r. Obiekt zaliczany jest do najwybitniejszych dzieł późnego gotyku w Europie Środkowej. Wyposażenie fary jest niezmiernie bogate, a harmonia różnych stylistycznie obiektów dekorujących jej wnętrze czynią z niej swoiste muzeum. Szczególne miejsce zajmują ołtarze. Ołtarz główny renesansowy ma w swym centrum tryptyk przedstawiający ukoronowanie N.M.P. w niebie. W górnej części znajduje się centralna rzeźba św. Zygmunta Króla. Ołtarze boczne poświęcone są Matce Boskiej Szkaplerznej i św. Annie - jeden uwieńczony rzeźbą św. Rafała, drugi św. Michała. Historycznie i artystycznie najwybitniejszym dziełem z wyposażenia fary jest gotycki poliptyk z apoteozą rodu Szydlowieckich, który znajduje się przy północnej ścianie prezbiterium.
Warto wspomnieć również o nagrobkach. Najwybitniejszy z nich to płasko rzeźbiony nagrobek Mikołaja Szydłowieckiego, znajdujący się w ścianie między prezbiterium a zachrystią. Wykonany z czerwonego węgierskiego marmuru jest wybitnym dziełem szkoły włoskiego renesansu, prawdopodobnie z warsztatu Berecciego.
 |
Plan Szydłowca. |
wyk. Urząd Miejski w Szydłowcu |
Z zabytkiem możemy zapoznać się rozpoczynając od obejrzenia bryły budowli. Warto skierować się wzdłuż ogrodzenia i zejść w dół ul. Kamienną. Obchodzimy plac kościelny otoczony murem i żelaznym ogrodzeniem.
 |
Fragment ogrodzenia. |
fot. A. Staśkowiak |
Dochodzimy do wlotu ul. Zakościelnej. Stąd mamy widok na układ architektoniczny kościoła. Kościół jest orientowany, murowany z miejscowego piaskowca. Składa się z trzyprzęsłowego prezbiterium oraz prostokątnej nawy, dużo szerszej i wyższej. Mury kościoła opięte są szkarpami, a cały kościół obiegają 3 gzymsy profilowane: cokołowy, kapnikowy i wieńczący (koronujący). Ceglane szczyty nawy zawierają blendy arkadowe oraz kamienne tarcze z herbami Mikołaja Szydłowieckiego. Wieżyczka (sygnaturka) na szczycie dachu kościoła pochodzi z połowy XVIII w. Interesująco prezentuje się zachodnia elewacja kościoła (wzdłuż ulicy Kamiennej) tworząc atmosferę przypominającą średniowieczne miasteczka. Wśród kasztanowców wyłania się bryła XVI wiecznej dzwonnicy, widzimy oskarpowane mury ze schodami (do niedawna osłoniętymi niewielkim murem kurtynowym) i ścianę kruchty kościelnej z I poł. XVII wieku przykrytą baniastym hełmem z latarnią.
 |
Ulica Kamienna - oskarpowany mur oporowy, kruchta a w głębi dzwonnica . |
fot. A. Staśkowiak |
Od strony południowej ul. Zakościelna oddziela plac kościelny od terenów dawnego folwarku plebańskiego. Nad ulicą zawieszona jest kładka. Ulica biegnie dnem wąwozu w którym niegdyś płynął strumień. Mury wzmacniające ściany wąwozu porasta dzikie wino, którego liście jesienią przebarwiają się na czerwony kolor.
 |
Mur porośniety dzikim winem. |
fot. A. Staśkowiak |
Wracamy na ulicę Kamienną i po schodkach wchodzimy na plac przykościelny, który niegdyś był cmentarzem grzebalnym. Po lewej stronie mamy dzwonnicę po prawej dostawione do północnej ściany nawy kaplicę św. Stanisława i kruchtę. Wędrując po cmentarzu należy zwrócić uwagę na płyty nagrobne wstawione w okalający kościół mur. Od strony południowej wznosi się kaplica Najświętszej Marii Panny, która jest kaplicą rodową, miejscem spoczynku Szydłowieckich.
 |
Widok od strony kładki. Prezbiterium i po lewej kaplica południowa N.M.P. |
fot. A. Staśkowiak |
 |
Obok kładki znajdują się schodki wiodące na plac przykościelny. |
fot. A. Staśkowiak |
Na jednej ze szkarp prezbiterium umieszczono zegar słoneczny. Na innej znajduje się ryta w kamiennym ciosie inskrypcja pochodząca z 1592 roku (budowniczego?) Martinusa Gladiatora.
 |
Zegar słoneczny na szkarpie prezbiterium. |
fot. A. Staśkowiak |
Wnętrze kościoła farnego jest bogate i zróżnicowne stylistycznie. Dominuje wystrój renesansowy. Ołtarz główny(1618-1627) jest renesansowy i ma w centrum tryptyk przedstawiający ukoronowanie Maryi. Wśród świętych przedstawionych na obrazie rozpoznajemy: Augustyna, Mikołaja, Marcina, Jana Chrzciciela, Wojciecha, Stanisława, Krzysztofa, Floriana. W górnej części znajduje się centralna rzeźba św. Zygmunta Króla.
 |
Tryptyk. |
Źródło: www.swzygmunt.pl. |
Przy ścianie bocznej prezbiterium znajduje się późnogotycki poliptyk z 1505 r. z 18 kwaterami: przedstawieniami świętych, cyklem pasyjnym i centralną sceną Wniebowzięcia Matki Boskiej.
 |
Poliptyk. |
Źródło: www.szydłowiec.pl. |
Bardzo wartościowym jest nagrobek Mikołaja Szydłowieckiego. Zmarły w roku 1532 Mikołaj nie pozostawił po sobie dziedzica. Jego ciało złożono w podziemiach szydłowieckiego kościoła. Umieszczona w ścianie prezbiterium płyta nagrobna z czerwonego marmuru węgierskiego przedstawia uśpionego rycerza w zbroi, obok którego leży szyszak, miecz i proporzec z herbem Odrowąż. Prawdopodobnie jest dziełem warsztatu Bartłomieja Berecciego,królewskiego budowniczego i rzeźbiarza rodem z Toskanii. Dawna architektoniczna oprawa nagrobka się nie zachowała. Jej rzeźbione fragmenty: dwa uskrzydlone gryfy z motywem trupiej czaszki i skrzyżowanych piszczeli oraz głowa Meduzy znajdują się na zewnątrz świątyni. Zostały wmurowane w kamienne ogrodzenie kościoła.
 |
Płyta nagrobna Mikołaja Szydłowieckiego. |
Źródło: www.szydłowiec.pl. |
Źródła:
1. Historia Szydłowca.
2. Urząd Miejski w Szydłowcu.
A. Staśkowiak
Prawa autorskie © Skarżyski Wortal Turystyczny Wszystkie prawa zastrzeżone.
